عملیات مروارید

عملیات مروارید در پاییز 1359 در حالیکه ارتش بعثی موفق به اشغال بخشی از خرمشهر و به محاصره درآوردن آبادان شده بود و و در نبرد های زمینی نیروهای مسلح ایران در حال تدافعی قرار داشتند، نیروهای دریایی و هوایی در عملیات مروارید یکی از درخشانترین پیروزیهای دفاع مقدس و موفقترین عملیاتهای نظامی قرن بیستم را رقم زدند. هدف این عملیات نابودی تاسیسات هشدار سریع دشمن مستقر در سکوهای الامیه و البکر و به مبارزه کشاندن و نابود کردن شناورهای دریایی او بود.   عملیات مروارید در بعد ازظهر روز6 آذر 1359 با حمله جنگنده شکاریهای اف 4 فانتوم و اف-5 تایگر به فرودگاههای اطراف بصره آغاز شد، که در این مرحله یک فروند هواپیمای میگ 21 سرنگون شد. 

 در شب 6/7 آذرناوچه های  گروه رزمی 421 یگانهای تکاوران نیروی دریایی را در سکوههای مینا البکر و خورالامیه پیاده کردند. این مرحله از عملیات توسط یگانهایی ازهوانیروز مجهز به  بالگردهای کبرا و ای بی 214 و شینوک پشتیبانی میشد. تکاوران پس از غلبه بر مدافعان این سکوها اقدام به مینگذاری این سکوههای نفتی که به عنوان ایستگاههای ردیابی و رهگیری استفاده میشد نمودند. پس از دقایقی انفجارهای شدیدی  سکوهای  الامیه و البکر را ویران کرد.   همزمان ناوچه های موشک انداز پیکان و جوشن ( از کلاس کامباتانت  2 ،Combattante II) ورودیهای بنادر فاو و ام القصر را مسدود کردند و 60 فروند کشتی لنگر انداخته در این بنادر را به دام انداخته و تاسیسات بندری این دو بندر را گلوله باران نمودند.  مطابق محاسبات طراحان ایرانی عملیات مروارید نیروی دریایی عراق مجبور به واکنش شد و در صبحگاه روز 7 آذر با دو گروه از قایقهای اژدرافکن پی 183 (ناتو کد پی 6) و پنج فروند ناوچه پی 205 و پی 205 ای (ناتو کد اوزا 1 و 2) یک ضد حمله دریایی را آغاز نمود. شناورهای ایرانی و عراقی به تبادل آتش پرداختند و با پرتاب موشک یکی از مدرنترین نبردهای دریایی قرن بیستم را آغاز کردند.  موشکهای بی جی ام 86  هارپون ایرانی چندین هدف را مورد اصابت قرار دادند و دو ناوچه اوزا را غرق نمودند.  با این حال ناوچه پیکان مورد حمله سه ناوچه اوزا[1] قرار گرفت و تقاضای پشتیبانی هوایی کرد.

  بلافصله دو فروند جنگنده شکاری فانتوم مجهز به موشکهای ای جی ام 65 ای  ماوریک از پایگاه ششم شکاری بوشهر به پرواز درآمدند و  به منطقه اعزام شدند.  با این حال جنگنده شکاریهای اعزامی زمانی به صحنه عملیات رسیدند که ناوچه پیکان مورد اصابت دو فروند موشک سطح به سطح اس اس – ان – 2  استیکس قرار گرفته بود. موشک اول به پاشنه ناوچه اصابت کرده و امکان هدایت ناوچه را از ناخدای آن سلب کرده بود.  با این حال ناویان ناوچه پیکان تحت فرماندهی ناخدا همتی  با شلیک سلاحهای باقیمانده  و سلاحهای انفرادی به دفاع از ناوچه زخمی پرداختند. دومین موشک در حالی به بدنه کشتی اصابت کرد که بسیاری از ملوانان و افسران در حال شلیک سلاحهای انفرادی خود به طرف آن بودند. خلبانان جنگندههای فانتوم در انتقام غرق ناوچه پیکان اقدام به شلیک به طرف کلیه شناورهای دریایی عراقی نمودند که در نتیجه آن  3 ناوچه موشک انداز اوزا و 4 فروند قایق اژدرافکن پی 6 در یک نبرد هوا دریا منهدم شدند.  این نبرد هوایی بیش از 5 دقیقه به طول نیانجامید.

 دققی پس از این تبادل سهمگین آتش 4 فروند فانتوم اعزامی پایگاه شکاری شیراز بندر فاو و انبارهای مهمات این بندر را منهدم کردند، همزمان تاسیسات موشکی اطراف این بندر مورد حمله جنگنده های فانتوم اف 4 ای وتایگر  اف 5 ای قرار گرفت. در این مرحله یک فروند فانتوم مورد اصابت یکی از موشکهای سام قرار گرفت که خلبان آن موفق به بازگرداندن جنگنده و فرود اضطراری در بندر مشرف شد. برای پشتیبانی هوایی از بازگشت ناوچه جوشن و بقیه شناورهای  گروه رزمی  421  جنگنده شکاریهای تامکت اف 14  وفانتوم اف 4  عازم منطقه شدند. جنگنده های فانتوم ابتدا تاسیسات حفاری نفتی عراق را مورد حمله قرار دادند واین تاسیسات و یک فروند بالگرد اس ای 321 جی وی سوپر فرلون مستقر در آنها را منهدم کردند. 

در این مرحله نیروی هوایی عراق وارد عملیات شد ودو گروه  جنگنده شکاریهای میگ 23 ام اس و میگ 23 بی ان وارد منطقه شدند.  نبرد هوایی بر فراز سکوهای البکر آغاز شد و فانتومهای ایرانی سبکبال از رها کردن بمبهایشان 3 فروند میگ 23 را ساقط کردند. در حین نبرد هوایی یک فروند جنگنده فانتوم مورد اصابت قرار گرفت و سقوط کرد.  یک گروه پروازی متشکل از میگهای 23 بی ان به ناوچه جوشن حمله کردند که 2 فروند  آنها مورد اصابت موشکهای اس ای 7 این ناوچه قرار گرفتند و ساقط شدند . میگ سومی هم توسط جنگندههای اف 14 با شلیک موشکهای ای آی ام 7 اسپرو سرنگون شد.  

دقایقی بعد عملیات مروارید پایان یافت  و عملیات نجات ناویان ناوچه پیکان آغاز شد. در اینجا باید یادی از ناخدا حسین مشکی یکی از اقسران ارشد ناوچه پیکان  نمود که علیرغم ساعتها شناور بودن در خلیج فارس ابتدا  یک مجروح جنگی را نجات داد و سپس نجات یک اسیر جنگی را، یکی از نظامیان عراقی به اسارت گرفته شده در سکوی البکر،  بر خود مقدم شمرد[2].  

این عمایت یک پیروزی درخشان برای نیروهای مسلح ایران به شمار می آید. ظرف 12 ساعت طی نبردهای هوایی و دریایی 7 شناور عراقی غرق شدندو  تاسیسات سکوهای البکر و الامیه نابود گشتند. عراق همچنان یک فروند میگ 21 و شش فروند میگ 23  و یک فروند بالگرد از دست داد. نیروی هوایی ایران یک جنگنده فانتوم از دست داد و جنگنده دیگری که آسیب دید.   عملیات مروارید  به حضور نظامی دریایی عراق در خلیج فارس پایان داد. پس از سه سال تنها با تهیه جنگندههای سوپر اتاندارد و موشکهای اگزوست فرانسوی بود که عراق توانست جنگ نفتکشها را آغاز کند. از نقطه نظر نظامی عملیات مروارید همچنین به دنیا ثابت کرد که ایران تحریم شده همچنان قادر به استفاده، برنامه ریزی و مدیریت تجهیزات با فن آوری نظامی پیشرفته خود می باشد. این عملیات نظریات متداول درباره وابستگی دائمی کشورهای در حال توسعه به کشورهای توسعه یافته در امور دفاعی را برای همیشه باطل کرد.  

با درود به روان شهیدان ناوچه همیشه قهرمان پیکان.  

---

[1] مطابق روایت یکی از خلبانان درگیر این عملیات که درمجموعه آذربال ، خاطرات رزمندگان نیروی هوایی به ثبت رسیده است نیروی دریایی بیش از مدت توافق شده در منطقه البکر باقیمانده بود. متاسفانه در حال حاضر به علت عدم دسترسی به کتاب مذکور از ذکر شماره صفحه و شابک کتاب مذکور معذورم. 

[2] مجله صف ارگان ارتش جمهوری اسلامی به مناسبت اولین سالگرد حماسه ناوچه پیکان در سال 1360 گزارش دقیقی از نجات ایشان  به چاپ رسانید.

Hello world!

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!